Travel StoriesΕλλάδα

Μια φορά κι έναν καιρό υπήρχαν και οι καρβουνιάρηδες…

Πως μου ήρθαν απόψε στο μυαλό οι καρβουνιάρηδες…
ερίεργο πράγμα το μυαλό…

Δεν ξέρω καν αν ακόμα εκεί, στον Σταυρό της Χαλκιδικής, ασχολούνται με το κάρβουνο, μα θυμάμαι τον “Ήφαιστο” μπροστά, να μου τονίζει σε όλη την διαδρομή, πως το κάρβουνο της περιοχής είναι ΑΑ!!!

Και δεν φανταζόμουν όσο πλησιάζαμε, πως θα βρισκόμουν σε έναν άλλο κόσμο.
Εκείνον των καμινιών και των καρβουναρέων.3

Ακόμα οι στίχοι μπερδεύονται στα αυτιά μου, εκείνοι τότε, όπως τους μελοποίησε ο Σαββόπουλος από τους αριστοφανικούς Αχαρνείς:
Σε γιορτινό αγώνισμα παίζατε τις αμάδες
και δεν καταδεχόσασταν το κωμικό παιδί,
μα, τώρα, στον αγώνα νικούνε οι καρβουνάδες,
που έχουν στην μεριά τους
τον ίδιο τον ποιητή.

με τούτους τώρα από τις Ρόδες:
Άλλοι έρχονται απρόσκλητοι και φεύγουνε μοιραία,
άλλοι τον χρόνο τους μαζεύουν και άλλοι τα λεφτά τους,
ο άντρας είναι τυχερός που είναι η γυναίκα ωραία
μα είναι οι καρβουνιάρηδες που κάνουν την αρχή.

Άλλαξαν οι καιροί, άλλαξαν οι ανάγκες. Το ξυλοκάρβουνο για πάρα πολλά χρόνια, αποτελούσε την κύρια πηγή για τη θέρμανση. Σε πολλά μέρη ακόμα και για το μαγείρεμα. Ξυλοκάρβουνα χρησιμοποιούσαν αρχικά και οι φάροι, μέχρι που τα αντικαταστήσανε με το ορυκτό κάρβουνο, τον γαιάνθρακα. Για τότε μιλάμε…

Το στήσιμο του καμινιού δεν ήταν απλή υπόθεση. Απαιτούσε τέχνη και τεχνική, παρόλο που η παραγωγή του κάρβουνου εκ μέρους των χωρικών, ήτανε μια συμπληρωματική δουλειά για το “τσοντάρισμα” στο εισόδημα της οικογένειας, ένας όμως από την κομπανία του καμινιού, έπρεπε να γνωρίζει καλά τα μυστικά.
Τα πιο κατάλληλα δέντρα για κάρβουνα είναι τα πουρνάρια, τα σχίνα και οι κέδροι, οι ελιές, τα πεύκα, οι οξιές, οι κουτσουπίες, οι αγριαπιδιές.7

Με την μουτζούρα στο φτυάρι, με την μουτζούρα στο ψωμί. Δύσκολη δουλειά, κοπιαστική. Να ταϊστεί το καμίνι, με λεπτά ξύλα ή χόρτα. Να ταϊστεί και ο καρβουνιάρης. Τα πρόσωπα, τα κορμιά μες την μαυρίλα. Να μπαίνει η σκόνη μέχρι μέσα και όχι μόνο στο κορμί μα και στα πνευμόνια. Και να είναι το ξυλοκάρβουνο σωστό στο μέτρημα, να μπορεί να πουληθεί σε καλή τιμή.

Μα πως λένε και γραμματιζούμενοι, “η αρχή είναι το ήμισυ του παντός” Και εν αρχή είναι το καμίνι.25

Στην αρχή τοποθετούν τρία μεγάλα για το στήριγμα του καμινιού και με κέντρο αυτά αρχίζει το χτίσιμο, τοποθετώντας μικρούς κορμούς κοντά στο μέτρο. Χτίσε χτίσε, το καμίνι στο τέλος θα γίνει σαν μικρός λόφος. Και αν ο μάστορας είναι μπερεκέτης, το καμίνι μπορεί να φτάσει τα τρία ακόμα και τα τέσσερα μέτρα. Όταν τελειώσει το χτίσιμο, το σκεπάζουν με σανά και πάνω από αυτά χώμα. Να μην παίρνει ανάσα το καμίνι. Να μην αναπνέει.

17

Παλιότερα ερχόντουσαν καρβουνιάρηδες κυρίως από τα νησιά, Ικαρία, Λέσβο. Τώρα οι μπριγκέτες, το βιομηχανικό ξυλοκάρβουνο φτάνει από την Ασία κυρίως. Μαζί με το φτηνό κάρβουνο που έρχεται από την Βουλγαρία, έβαλαν στα αζήτητα τους ελάχιστους που προσπαθούν να κρατήσουν ζωντανή μια τέχνη που έρχεται από την αρχαιότητα.

Μέσω
Φωτογραφίες, Κείμενο: Σπύρος Τσακίρης

Σπύρος Τσακίρης

ΣΠΥΡΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ: ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ-VIDEOGRAPHER Γεννήθηκε το 1962 στη Ζαχάρω Ηλείας. Από πολύ νωρίς άρχισε να ασχολείται με τη φωτογραφία. Από το 1987 εργάζεται στην εφημερίδα «Ελευθεροτυπία», καλύπτοντας όλα τα μεγάλα ελληνικά και διεθνή γεγονότα. Από το 1999 είναι υπεύθυνος του φωτογραφικού τμήματος της εφημερίδας (καθημερινό, κυριακάτικο φύλλο, www.enet.gr). Έχει καλύψει θέματα όπως: Εμφύλιος στη Βοσνία, 1o και 2ο Πόλεμο του Κόλπου, εμφύλιος στο Λίβανο, πτώση Σοβιετικής Ένωσης, γεγονότα στην Αλβανία, πτώση Τσαουσέσκου στη Ρουμανία, Κοσσυφοπέδιο '89, εμφύλιος στη Ρουάντα, πείνα στην Αφρική, Κούρδοι, τον βομβαρδισμό του ΝΑΤΟ στη Γιουγκοσλαβία, καθώς και τα γεγονότα στην Παλαιστίνη και στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Πέρα από την επικαιρότητα, έχει φωτογραφήσει σε χώρες όπως: Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Ιορδανία, Συρία, Σαουδική Αραβία, Αρμενία, Τανζανία, Κένυα, Νότιος Αφρική, Αίγυπτος, Κύπρος, Ολλανδία, Βέλγιο, Ουγγαρία, Αυστρία, αποτυπώνοντας τη διαφορετικότητα της ανθρώπινης δραστηριότητας και την παρουσία της στο περιβάλλον. Παράλληλα, έχει συνεργαστεί με το διεθνή τύπο, με το γαλλικό πρακτορείο IMAPRESS και το γερμανικό ACTION PRESS. Θέματά του έχουν δημοσιευθεί στα μεγαλύτερα ελληνικά και ξένα περιοδικά, όπως «ΓΑΙΟΡΑΜΑ», «Flame of Life», «ΔΙΦΩΝΟ», ελληνικό και ισπανικό «National Geographic», “STERN”, “TIME”, “PARIS MATCH”, “NEWSWEEK” κλπ. Από το 2009 είναι μέλος του IEPA (International Environment Photographers Association). Επίσης είναι μέλος της ΕΣΗΕΑ και της ΕΦΕ (Ένωση Φωτορεπόρτερ Ελλάδας). Φωτογραφίες του βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές, σε διεθνή μουσεία. Επίσης φωτογραφία του βρίσκεται στην παγκόσμια συλλογή για τις καλύτερες φωτογραφίες του αιώνα που πέρασε. Έχει λάβει μέρος σε ομαδικές και ατομικές εκθέσεις. Έχει ολοκληρώσει μεγάλα projects με θέματα «Τα παιδιά μπροστά στο νέο αιώνα», «Οι άνθρωποι του τύπου στην Ελλάδα», «Ψαράδες», «Άνθρωπος και Περιβάλλον». Ασχολείται παράλληλα με τη σκηνοθεσία multimedia και ντοκιμαντέρ. Έχει ολοκληρώσει τέσσερα ντοκιμαντέρ. Συγκεκριμένα τα μικρού μήκους «Vrooom» 32΄, «Μπαϊάσα – Βοβούσα» 17΄ και «Ο Θησαυρός της Λιμνοθάλασσας» 17΄, το οποίο και βραβεύθηκε το 2003 από το National Geographic και προβλήθηκε στο φεστιβάλ ECOCINEMA 2003. Επίσης το ντοκιμαντέρ, μεγάλου μήκους «Flamingo» 90΄, μία μουσική ταινία με τους Πυξ Λαξ που κυκλοφόρησε στην αγορά με τη μορφή DVD. Ακόμη, για λογαριασμό της εφημερίδας «Ελευθεροτυπία» σκηνοθέτησε το 2014 το ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους «ΟΙ ΜΕΡΕΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ». Σήμερα συνεργάζεται με μεγάλα ελληνικά και διεθνή ειδησεογραφικά ΜΜΕ και διδάσκει σε σεμινάρια και δυναμικά workshops, δίνοντας έμφαση στα multimedia. Δημιούργησε την ιστοσελίδα www.carnetdevoyage.gr και εργάζεται ως Φωτογράφος του Προέδρου της Βουλής, στο Ελληνικό Κοινοβούλιο. Τέλος, συνεχίζει να δημιουργεί ντοκιμαντέρ με ενδιαφέρουσες ιστορίες. https://www.instagram.com/tsakiris.photography/ Spyros Tsakiris Photography|Facebook/ tsakirisphotographer@gmail.com

Σχετικά Άρθρα

Back to top button

This function has been disabled for Carnet de Voyage .